وسایل نمونه گذاری در اسپکتروفتومتر زیرقرمز یا FTIR
چون از دستگاه طيف سنج زيرقرمز یا طیف سنج زیرقرمز با تبدیل فوریه (FTIR) براي تجزيه نمونه هاي جامد، مايع و گاز استفاده مي شود، بايد براي انتقال هر يك از آنها روش مناسبي وجود داشته باشد. موضوع مشتركي كه در همه روشهاي مورد تجزيه با طيف سنج IR بايد در نظر داشت، شفاف بودن نمونه نسبت به نور IR است، یعنی ظرفی که نمونه در آن قرار داده شده و موادی که آنالیت با آن مخلوط شده است، تابش زیرقرمز را جذب نمی کند. تعدادي از تركيبات يوني مانند NaCl و KCl اين ويژگي را دارند و لذا رايج ترين مواد براي جنس سلول ها در اين طيف سنج زیرقرمز (FTIR) هستند. با توجه به دامنه طول موج مورد استفاده در طيف سنج های زيرقرمز، از مواد ديگري نيز به عنوان سلول استفاده مي شود.
جنس برخي از سلول ها و محدوده كاربرد آن ها در زيرقرمز (IR)
| جنس سلول | محدوده عدد موج، 1-cm | توضيحات |
| AgCl | 425 – 25000 | مفيد براي محلولهاي آبي |
| 2CaF | 1100 – 6700 | مفيد براي محلولهاي آبي |
| NaCl | 600 – 4000 | رطوبت گير، ماده معمول در ساخت پنجره |
| KBr | 400 – 4000 | رطوبت گير، ماده معمول در ساخت پنجره |
| CsI | 200 – 10000 | مفيد در زير قرمز دور، اندکی محلول در آب |
| پلي اتيلن | 33 – 600 | مفيد در زير قرمز دور |
نمونه گذاری مواد جامد
به طور كلي براي نمونه گذاری مواد جامد و رسم طيف زيرقرمز آن ها چهار روش به شرح زير وجود دارد.
(1) محلول كردن: در اين روش نمونه جامد در حلال مناسبي حل مي شود. سپس حلال خالص در سلول مايع مرجع و محلول نمونه در سلول نمونه ريخته شده و طيف زيرقرمز آن رسم مي شود. اين روش براي همه نمونه هاي جامد قابل استفاده نيست، زيرا تعداد حلال هاي مناسب براي اين عمل محدود است و يك حلال مناسب براي همه محدوده طيف زيرقرمز وجود ندارد.
(2) تشكيل فيلم نازك: اگر نمونه جامد بی شکل باشد، مقداري از آن در يك حلال با نقطه جوش كم حل شده و سپس مقداري از محلول روي قرصهاي NaCl يا KBr ريخته مي شود. سپس تبخير حلال باعث تشكيل لايه نازكي از ماده بر روي قرص مي شود. مواد پليمري را مي توان با قرار دادن مقدار كمي از نمونه در بين دو سطح شيشه اي يا فلزي صيقلي و گرم كردن ملايم آن ها به شكل فيلم نازك تبديل كرد. سپس اين فيلم نازك از بين سطوح جدا شده و طيف آن رسم مي شود.
(3) روش مُل: در اين روش پودر كاملاً ريز شدۀ نمونه با يك روغن معدني (به نام نوجل) مخلوط و يكنواخت مي شود. سپس مقدار كمي از اين خمير شفاف در بين دو پنجره NaCl يا KBr قرار داده شده و طيف نمونه رسم مي شود. اگرچه نوجل در تمام ناحيه زيرقرمز شفاف است، ولي به دلیل داشتن جذب هايي در اعداد موج 2815، 1462، 1367 و 1-cm719 معايبي نيز دارد.
(4) روش تهيه قرص فشرده: در اين روش مقدار بسيار كمي از نمونه كاملاً پودر شده با مقدار حدود 100 برابر از KBr بسيار خالص در يك هاون عقيق پودر و يكنواخت مي شود. سپس مقداري از آن در بين دو قطعه فلزي صيقلي كه اجزايي از يك قالب مخصوص هستند، ريخته شده و تحت فشار زياد (حداقل psi25) به شكل قرص نازكي تبديل مي شود. اين روش نسبت به روش استفاده از نوجل مزايايي دارد كه عبارتند از: (الف) قرص هاي KBr را مي توان براي مدت زيادي نگه داري كرد. (ب) غلظت آناليت را مي توان در اندازه مشخصي در قرص تنظيم و لذا از اين روش در تجزيه كمي استفاده كرد. (ج) قدرت تفكيك پيك ها در قرص KBr نسبت به روش نوجل خيلي بهتر است. برای انجام مطالعات در فرکانس های کم می توان از هالیدهای قلیایی دیگر مانند CsI و CsBr استفاده کرد.
روش طیف گیری انعکاسی: طیف های زیرقرمز را میتوان توسط انعکاس تابش از سطح نمونه به دست آورد. برای این منظور وسایل تجارتی انعکاس کل تضعیف شده (ATR: Attenuated Total Reflectance) ساخته شده است که به منظور به دست آوردن طیف زیرقرمز پارچه ها، چسب ها، مواد اسفنجی، پلاستیک ها و مواد صنعتی دیگر، که آنالیز آن ها با روش های معمول مشکل است، به کار می روند.
در این روش نمونه را روی ماده ای با ضریب شکست بزرگ که تابش زیرقرمز را از خود عبور می دهد قرار می دهند. برای این منظور اغلب از بلورهای تالیم برمید یا تالیم یدید استفاده می شود. تابش زیرقرمز با یک زاویه معین (30، 40 یا 60 درجه) وارد بلور میشود، به گونه ای که تابش دچار انعکاسهای داخلی چندگانه شود. هرکدام از انعکاس ها با نمونه برخورد کرده و به اندازه چند میکرومتر به داخل آن نفوذ می کند و در نتیجه، مقداری جذب اتفاق می افتد. ماده مورد آزمایش باید تماس بسیار نزدیکی با سطح بلور منعکس کننده داشته باشد. پس از این انعکاس های داخلی و جذب های متوالی و مکرر، تابش حاصل از ماده مورد آزمایش به طرف آشکارساز هدایت می شود.

طرحی از یک سلول انعکاس کلی تضعیفشده (ATR)
نمونه گذاری مايعات در FTIR
برای آناليت هاي غيرفرار كه در دماي محيط تبخير نمي شوند، مقدار بسيار كمي از آن بدون هيچ گونه آماده سازي روي يك قرص شفاف NaCl يا KBr قرار داده شده و قرص ديگري از همين تركيبات روي آن قرار داده مي شود، به طوري كه لايه نازكي از مايع با ضخامت 01/0 الي 05/0 ميليمتر در بين آن ها تشكيل شود. سپس اين مجموعه در وسيله نگه دارنده مناسب قرار داده شده و طيف آن رسم مي شود. چنين سلولي به نام سلول مايعي باز معروف است.
براي آناليت هاي فرار، از سلول مايعي مسدود استفاده مي شود. در اين روش نمونه با يك سرنگ شيشه اي مخصوص در بین دو پنجره NaCl يا KBr تزريق مي شود. اين روش علاوه بر تجزيه كيفي براي تجزيه كمّي نيز قابل استفاده است.
نمونه گذاری گازها در طیف سنج زیرقرمز (FTIR)
آناليت هاي گازي در سلولي به طول حدود 10 سانتيمتر قرار داده شده و در مسير تابش زيرقرمز قرار داده مي شوند. دريچه هاي ورود و خروج تابش در اين سلول ها از NaCl يا KBr ساخته شده است. چون مسير عبور تابش در دستگاه زيرقرمز كوتاه بوده و مولکول های گاز نیز تراکم کمی دارند، به منظور طولاني كردن مسير عبور تابش از درون نمونه، آینه هاي زيادي در درون سلول وجود دارد. لذا تابش پس از انعکاس های متعدد و طی مسیر طولانی به تعداد زیادی از مولکول های آنالیت برخورد کرده و در نتیجه علامت تجزيهاي مناسبي ايجاد می شود.

پرس هیدرولیک دستی و قالبهای لازم برای آماده سازی نمونه های جامد برای بررسی با طیف سنج زیرقرمز، FTIR

دو نوع سلول نمونه گذاری باز و بسته همراه با دریچه های بلوری برومید پتاسیم برای طیف گیری مایعات با طیف سنج زیرقرمز، FTIR